Skille weryfikacji do Claude. Pięć skilli, które sprawdzają, co AI napisało.

Problem

Rynek narzędzi AI dla prawników rozwiązuje jeden problem: jak dać modelowi dobrą wiedzę na wejściu. Pakiety wiedzy, biblioteki promptów, projekty z wgranym orzecznictwem - wszystko po to, żeby Claude pisał mądrzej. To wartościowe. Ale zostawia drugą połowę pustą: nikt nie sprawdza, czy to, co model wygenerował, jest prawdziwe. Weryfikację wyjścia ciszej przerzuca się na prawnika, który „przecież sprawdzi".

Dwie warstwy, nie jedna

Kontekst na wejściu i weryfikacja na wyjściu to dwie różne rzeczy. Dobry pakiet wiedzy zmniejsza szansę, że Claude zmyśli - nie usuwa jej. Model nadal potrafi wyprodukować sygnaturę, której nie ma, albo przypisać sądowi tezę, której ten nie postawił. Pięć skilli z tego przewodnika to druga warstwa: kontrola tego, co już powstało. Działają niezależnie od tego, jakiego pakietu wiedzy używasz - także na cudzym.

Zasada nadrzędna

Cytat niezweryfikowany = cytat zmyślony, dopóki nie udowodnisz inaczej. Ciężar dowodu jest odwrócony: to cytat musi się znaleźć w źródle, nie źródło ma obalać cytat. Ta sama logika rządzi całym pakietem - nie ufamy modelowi na słowo, sprawdzamy.

Kontekst prawny w skrócie

Pismo cytujące nieistniejący fragment wyroku to nie wpadka stylistyczna, to ryzyko zawodowe (art. 6 Prawa o adwokaturze, art. 3 ustawy o radcach prawnych, należyta staranność). Głośne sprawy w USA - od Mata v. Avianca (S.D.N.Y. 2023), gdzie sąd ukarał pełnomocników za powołanie nieistniejących, zmyślonych przez ChatGPT wyroków - pokazały, czym to się kończy. Polski prawnik ma ten sam obowiązek sprawdzenia, niezależnie od tego, jak gładko brzmi output.

Interpretacja MateMatic, nie stanowisko PUODO, NRA ani KRRP.

Granica DIY / MateMatic

Metodę z tego przewodnika stosujesz ręcznie, na wklejonym źródle, od zaraz. Zautomatyzowana, mechaniczna weryfikacja (string-match cytatu do bazy orzeczeń, działanie offline bez wysyłania akt do chmury, osobne weryfikatory KIO, UODO, KRS) to stack MateMatic i PATRON - to robimy razem z kancelarią.

Problem

Claude pisze fragment wyroku, który brzmi idealnie - sygnatura, ton, słownictwo sądu - a którego w orzeczeniu nigdy nie było. Albo cytat jest prawdziwy, ale zdanie wokół niego („SN uznał, że…") przekręca to, co sąd faktycznie orzekł. Oba błędy przechodzą, jeśli ufasz modelowi na oko.

Gradient weryfikacji - trzy poziomy

Dla każdego powołania oznacz, na którym poziomie zostało potwierdzone: ISTNIENIE (sygnatura, data, organ są realne i zgodne z deklaracją), TREŚĆ (źródło co do istoty zawiera to, co twierdzi tekst - dotyczy też parafraz „sąd przyjął, że…"), FRAGMENT (cytowany akapit istnieje dosłownie w źródle - dla każdego cudzysłowu i pinpointu).

Procedura krok po kroku

1. Wypisz wszystkie powołania z tekstu: sygnatury, daty, organy, cytaty w cudzysłowie, parafrazy holdingu, powołane przepisy.
2. Dla każdego ustal wymagany poziom: cudzysłów wymaga FRAGMENT, parafraza „SN przyjął" wymaga TREŚĆ, samo „por. sygnatura" wymaga ISTNIENIE.
3. Sprawdź wobec źródła (wklejone orzeczenie, odpis, ustawa): porównaj znormalizowany tekst - pomiń wielkość liter, spacje, deklinację, ale nie zmieniaj słów. Match jest albo go nie ma.
4. Złap pułapkę zmyślonej sygnatury: jeśli kotwicy nie da się rozwiązać lub data/organ się nie zgadzają - flaga czerwona, nie „luka do uzupełnienia".
5. Złap pułapkę prawdziwego cytatu i fałszywej tezy: sprawdź parafrazę na poziomie TREŚĆ - cytat może być dosłowny, a zdanie wokół niego przekręcać holding.
6. Kalibracja: jeśli tekst twierdzi na poziomie FRAGMENT, a weryfikacja dochodzi tylko do TREŚĆ - złagodź do parafrazy albo oznacz pinpoint jako prowizoryczny. Nie podnoś siły twierdzenia ponad osiągnięty poziom.

Artefakt do pobrania

Pułapki

• Traktowanie „BRAK ŹRÓDŁA" jak luki do uzupełnienia, a nie sygnału możliwego fałszerstwa.
• Zwalnianie parafraz z weryfikacji - to właśnie tam chowa się „prawdziwy cytat, fałszywa teza".

Granica DIY / MateMatic

Metodę stosujesz ręcznie na wklejonym orzeczeniu. Automatyczny string-match do bazy SAOS i EUR-Lex oraz działanie offline bez wysyłania akt do chmury - to stack MateMatic.

Problem

Nie każde zapytanie zasługuje na ten sam wysiłek. Rutynowe pytanie marnuje czas, gdy traktujesz je jak sprawę życia. Sprawa wysokiej stawki przepuszczona bez kontroli to ryzyko. Bez triage każdy output dostaje albo za dużo, albo za mało uwagi.

Procedura krok po kroku

1. Oceń stawkę: kto jest adresatem (notatka wewnętrzna / klient / sąd / organ) i co się stanie, jeśli output będzie błędny.
2. Oceń złożoność: czy potrzeba orzecznictwa, spornej interpretacji, wielu reżimów (RODO + KK + umowa), czy fakty są kompletne.
3. Przypisz ścieżkę: rutyna - zwykła odpowiedź; output z cytatami - Weryfikator cytatu (M1); high-stakes - red-team (M4) plus weryfikacja; dane wrażliwe na wejściu - najpierw anonimizacja (M5).
4. Sprawdź wejście: czy masz dość, by zacząć (cel, podmiot, fakty, ograniczenia). Jeśli nie - wypisz luki i pytania do klienta, zanim ruszysz.

Artefakt do pobrania

Granica DIY / MateMatic

Triage robisz w głowie albo z tym skillem. Automatyczny router, który sam spina weryfikatory i pakiet audytowy AI Act art. 12, to stack MateMatic.

Problem

Gdy pytasz Claude „jakie jest orzecznictwo do art. X", model potrafi wymyślić sygnatury, które nie istnieją. Lekarstwem nie jest lepszy prompt - jest realne źródło.

Kontekst

SAOS (System Analizy Orzeczeń Sądowych, Fundacja ePaństwo) to darmowa, publiczna baza orzeczeń SN, TK, KIO i sądów powszechnych z API. Pracujesz na pobranym tekście, nie na pamięci modelu.

Procedura krok po kroku

1. Nie pytaj modelu o sygnatury z pamięci - sformułuj zapytanie do SAOS: fraza, przepis, zakres dat, sąd.
2. Pobierz realne trafienia z saos.org.pl: sygnatura, data, sąd, fragment uzasadnienia.
3. Pracuj tylko na pobranym tekście. Każdą tezę zweryfikuj wobec pobranego uzasadnienia (Skill 01), nie wobec tego, co model „pamięta".
4. Oznacz proweniencję: przy każdej tezie zapisz sygnaturę, datę i fragment, z którego pochodzi.

Artefakt do pobrania

Pułapki

• Sygnatura „z pamięci modelu", nigdy nie sprawdzona w bazie - najczęstsze źródło zmyślonego orzecznictwa.
• Założenie, że brak trafienia w SAOS oznacza, że orzeczenie nie istnieje - baza nie jest kompletna.

Granica DIY / MateMatic

Wyszukiwarka SAOS i ręczne pobranie - samodzielnie. Konektor MCP do SAOS, EUR-Lex i CJEU plus scraping źródeł spoza bazy, lokalnie - to stack MateMatic.

Problem

Najgorszy moment na odkrycie słabości argumentu to pismo przeciwnika albo pytanie sądu. Lepiej, żeby Twoją tezę zaatakował ktoś po Twojej stronie - zanim zrobi to ktoś, kto na tym skorzysta.

Procedura krok po kroku

1. Builder: zbuduj najmocniejszą wersję tezy - najlepsze argumenty, najlepsze orzecznictwo, czysta struktura.
2. Attacker: zaatakuj ją bez litości - kontrargumenty, kontr-orzecznictwo, luki w stanie faktycznym, alternatywne wykładnie. Pytanie: „gdyby to pismo chciało mnie pogrążyć, gdzie by uderzyło?".
3. Synthesizer: pogódź - które ataki wymagają poprawki tezy, które da się odeprzeć, a które trzeba uczciwie ujawnić jako ryzyko.
4. Verifier: kontrola końcowa - czy teza się trzyma, czy żaden kontrargument nie został zamieciony, czy powołane kontr-orzecznictwo jest prawdziwe (Skill 01).

Artefakt do pobrania

Granica DIY / MateMatic

Cztery role przejdziesz z tym skillem. Kontradyktoryjny pipeline z bramką kosztu i automatyczną weryfikacją kontr-orzecznictwa to stack MateMatic.

Problem

Gdy wklejasz fragment sprawy do narzędzia AI w chmurze, treść wychodzi poza kancelarię. Zapytanie prawnika rzadko jest abstrakcyjne - częściej niesie dane, po których da się rozpoznać klienta.

Kontekst prawny w skrócie

To przetwarzanie danych w innym celu niż powierzono (art. 5 ust. 1 lit. b i art. 28 RODO) oraz materia tajemnicy zawodowej (art. 6 Prawa o adwokaturze, art. 3 ustawy o radcach prawnych), która nie zna wyjątku „bo pytałem AI".

Interpretacja MateMatic, nie stanowisko PUODO, NRA ani KRRP.

Procedura krok po kroku

1. Wykryj identyfikatory: imiona, PESEL, NIP, REGON, KRS, adresy, numery akt, IBAN, daty graniczne, nazwy firm, nietypowe szczegóły rozpoznawcze.
2. Zamień na deterministyczne pseudonimy (Osoba A, Spółka B, [PESEL]) tak, by tekst zachował sens prawny, ale stracił tożsamość. Trzymaj spójną mapę.
3. Zachowaj mapę lokalnie, u siebie - nie w prompt do chmury.
4. Zadaj pytanie na oczyszczonym tekście. Po odpowiedzi podstaw realne dane z mapy z powrotem - lokalnie.

Artefakt do pobrania

Pułapki

• Anonimizacja „na oko", która zostawia nietypowy szczegół pozwalający rozpoznać podmiot.
• Mapa pseudonimów wklejona do tego samego promptu - wtedy cała operacja traci sens.

Granica DIY / MateMatic

Ręczne oczyszczenie z tym skillem - od zaraz. Deterministyczna anonimizacja offline i architektura, w której akta w ogóle nie wychodzą do chmury, to stack MateMatic i PATRON.

Jak wgrać skille do Claude

Każdy skill to plik tekstowy. Wgrywasz go raz, używasz w nieskończoność. Dwie ścieżki: Claude.ai - utwórz projekt, wklej treść skilla do instrukcji projektu (Project instructions); albo Claude Code - umieść plik jako skill w katalogu skilli. Od tego momentu Claude zna metodę i stosuje ją na żądanie.

W jakiej kolejności

1. Zacznij od Triage (Skill 02) - on powie, czy zadanie w ogóle wymaga cięższej weryfikacji.
2. Jeśli wejście niesie dane klienta - najpierw Anonimizacja (Skill 05), zanim cokolwiek wyśle.
3. Do orzecznictwa - Research z SAOS (Skill 03), pracuj na pobranym tekście.
4. Przed wysłaniem każdego pisma z cytatami - Weryfikator cytatu (Skill 01). To bramka nienegocjowalna.
5. Dla spraw wysokiej stawki - Red-team (Skill 04) na koniec, zanim deliverable trafi do klienta lub sądu.

Artefakt do pobrania

Granica DIY / MateMatic

Skille i ich kolejność masz w tym przewodniku. Zautomatyzowana warstwa weryfikacji wpięta w obieg kancelarii, z osobnymi weryfikatorami KIO/UODO/KRS, pakietem audytowym AI Act art. 12 i działaniem zero-cloud - to PATRON i usługa wdrożeniowa MateMatic.

• SAOS - System Analizy Orzeczeń Sądowych, Fundacja ePaństwo. Darmowa, publiczna baza orzeczeń SN, TK, KIO i sądów powszechnych z API.
• Metodyka i treść skilli - własne MateMatic (clean-room). Inspiracja gradientu weryfikacji ISTNIENIE/TREŚĆ/FRAGMENT: jeannesulzer/international-criminal-tribunals-skills (CC BY 4.0); kod i prompty napisane od zera.
• Pełny stack weryfikacji (citation-grounding, osobne weryfikatory KIO/UODO/KRS, pakiet audytowy AI Act) jest częścią PATRON.

Skille są narzędziem kontroli wyniku AI, nie zastępują porady prawnej. Weryfikacja potwierdza istnienie i zgodność cytatu ze źródłem, nie poprawność merytoryczną tezy. Interpretacja MateMatic, nie stanowisko PUODO, NRA ani KRRP.