Od 28.10.2026
Opinie indywidualne i wyjaśnienia (art. 8-18)
Od 28.10.2026
Kontrole, postępowanie, układ (rozdziały 3-5)
Od 28.10.2026
Kary i odwołania do sądu (rozdziały 8-9)
Opinia
150 zł, 30 dni, w sprawach skomplikowanych 60
Skarga
Bezpłatna, według gov.pl także anonimowa
Obowiązuje dziś według gov.pl
Art. 5 i art. 50 AI Act

Co weszło w życie 28 października

Ustawa obowiązuje od 11 sierpnia 2026, ale bez tej części, w której Komisja działa wobec konkretnych podmiotów. Ta część czekała do 28 października: art. 8-18 oraz rozdziały 3-5, 8 i 9. Od tego dnia Komisja może:

  • wydawać opinie indywidualne i wyjaśnienia (art. 8-18),
  • kontrolować przestrzeganie AI Act i ustawy (rozdział 3),
  • prowadzić postępowania, także po skardze, wydawać ostrzeżenia i decyzje (rozdział 4),
  • zawierać ze stroną układ w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji (rozdział 5),
  • nakładać administracyjne kary pieniężne na zasadach art. 99 AI Act (rozdział 8).

Rozdział 9 dopisuje do Kodeksu postępowania cywilnego postępowanie w sprawach z zakresu sztucznej inteligencji. Odwołanie od decyzji Komisji trafia do Sądu Okręgowego w Warszawie, sądu ochrony konkurencji i konsumentów, i wnosi się je w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Jak zbudowana jest Komisja i skąd wziął się mechanizm opinii, opisaliśmy w czerwcu, gdy ustawę uchwalał Sejm: „Ustawa o systemach AI: powstał egzekutor”. Tu zostajemy przy tym, co zmieniło się 28 października.

Opinia indywidualna: pięć rzeczy, których nie ma w poście

01

Milczenie Komisji działa na korzyść wnioskodawcy

Jeśli Komisja nie zmieści się w 30 albo 60 dniach, uznaje się, że wydała opinię zgodną ze stanowiskiem z wniosku (art. 12 ust. 3), a opłata wraca w całości (art. 11 ust. 4 pkt 3). Stanowisko we wniosku trzeba więc pisać tak, jakby miało zostać opinią.

02

Jedno zagadnienie, potem 30 dni przerwy

Wniosek opisuje stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe w zakresie jednego zagadnienia (art. 9 ust. 3). Ten sam podmiot złoży następny wniosek dopiero po 30 dniach od poprzedniego, inaczej Komisja zostawi go bez rozpoznania (art. 9 ust. 5).

03

Gdy sprawa już się toczy, jest za późno

Opinii nie wydaje się co do elementów stanu faktycznego, które w dniu złożenia wniosku są przedmiotem postępowania przed Komisją, innym organem albo sądem (art. 14). Do wniosku dołącza się oświadczenie, że takiego postępowania nie ma, a fałszywe oświadczenie odbiera opinii skutki prawne (art. 10).

04

Opinia trafi do BIP

Opinie i wyjaśnienia są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Komisji po anonimizacji i usunięciu tajemnic prawnie chronionych, w tym tajemnicy przedsiębiorstwa (art. 17 ust. 1). Komisja może przedtem zapytać wnioskodawcę, co usunąć. Opis systemu we wniosku lepiej od razu pisać z myślą o tej publikacji.

05

Zmiana opinii nie działa na szkodę wnioskodawcy

Komisja może opinię zmienić albo uchylić, na przykład po nowych wytycznych Komisji Europejskiej (art. 15 ust. 1). Zastosowanie się do opinii przed jej zmianą nie może jednak szkodzić podmiotowi, który o nią wystąpił (art. 15 ust. 5).

O co można pytać? Strona usługi na gov.pl podaje cztery przykłady:

  • czy system mieści się w wyjątku od wysokiego ryzyka z art. 6 ust. 3 AI Act,
  • jak daleko sięgają zakazy z art. 5,
  • kto ma jaką rolę w łańcuchu wartości, gdy produkt łączy systemy kilku dostawców,
  • jak spełnić obowiązki przejrzystości z art. 50.

Wniosek składa się przez formularz w mObywatelu po zalogowaniu do skrzynki e-Doręczeń. Potwierdzenie wpłaty 150 zł na konto Ministerstwa Cyfryzacji dołącza się jako załącznik.

Skarga: każdy, bezpłatnie, także anonimowo

Skargę może złożyć osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej (art. 59 ust. 1). Ustawa nie wymaga, żeby skarżący był poszkodowany. Wystarczy nazwa lub opis systemu, opis istotnych faktów i powód, dla którego skarżący widzi naruszenie (art. 59 ust. 2). Według gov.pl skarga jest bezpłatna, można ją złożyć anonimowo, przez formularz albo mailem.

Strona usługi mówi też wprost, co dziś da się zarzucić: zakazane praktyki z art. 5 AI Act, stosowane od 2 lutego 2025, i obowiązki przejrzystości z art. 50, stosowane od 2 sierpnia 2026. Dla systemów wprowadzonych przed 2 sierpnia 2026 oznaczanie treści wygenerowanych przez AI z art. 50 ust. 2 obowiązuje od 2 grudnia 2026.

Skarga uruchamia działanie Komisji, ale nie robi ze skarżącego uczestnika. Komisja wszczyna postępowanie z urzędu, gdy przy rozpatrywaniu skargi stwierdzi, że mogło dojść do naruszenia (art. 58 pkt 1 lit. b). Stroną jest ten, wobec kogo je wszczęto (art. 60 ust. 1). O skarżącym ustawa mówi tylko w przepisie o tym, co skarga ma zawierać, i nie przewiduje, że dowie się on o wyniku. Kto chce dochodzić własnej szkody, nadal idzie do sądu. Gov.pl przypomina, że skarga tej drogi nie zamyka.

Co może się stać po skardze

  • Ostrzeżenie. Komisja wskazuje, co zmienić, a strona ma 21 dni, żeby przedstawić informację o wykonaniu (art. 61). Jeśli strona tego nie zrobi, Komisja może opublikować w BIP informację o niezastosowaniu się do ostrzeżenia.
  • Decyzja o naruszeniu. Nakazuje usunięcie skutków naruszenia w 14 dni od doręczenia (art. 62 ust. 2). Wykonanie w terminie Komisja bierze pod uwagę przy karze.
  • Nakaz zaprzestania. Gdy system stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych, Komisja może nakazać zaprzestanie jego stosowania albo wycofanie go z rynku lub użytkowania, z rygorem natychmiastowej wykonalności (art. 63 ust. 2).
  • Układ. Strona może sama wystąpić o zawarcie układu w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji (art. 70 ust. 2).
  • Kara. Wysokość wynika z art. 99 AI Act (art. 104 ust. 1 ustawy). Za zakazane praktyki to do 35 mln euro albo do 7% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. Dla MŚP liczy się kwota niższa (art. 99 ust. 6 AI Act). Ustawa pozwala też obniżyć karę o 10-50% na warunkach z art. 107.

Postępowanie nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy od doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu (art. 60 ust. 3).

Data ustawy na gov.pl się nie zgadza

Obie strony usług na gov.pl podają jako podstawę prawną ustawę o systemach sztucznej inteligencji z dnia 26 czerwca 2025 r. W Dzienniku Ustaw jest ustawa z dnia 3 lipca 2026 r., ogłoszona 27 lipca 2026 pod poz. 1003. We wniosku i w piśmie powołuj Dz.U. 2026 poz. 1003, nie datę ze strony usługi.

Co to znaczy dla kancelarii

Po pierwsze, wniosek o opinię to pismo z własnym stanowiskiem prawnym. Przy milczącej zgodzie to stanowisko może stać się opinią, więc od jego jakości zależy wynik.

Po drugie, opinia ma sens przed wdrożeniem albo przed pierwszym sporem. Gdy w sprawie toczy się już postępowanie, art. 14 zamyka tę drogę.

Po trzecie, ustal kolejność pytań. Jedno zagadnienie na wniosek i 30 dni przerwy oznaczają, że trzeci wniosek klient złoży najwcześniej 60 dni po pierwszym.

Po czwarte, sprawdź, czy klient nie robi dziś czegoś z listy art. 5 albo art. 50. Tylko te przepisy strona skargi wymienia jako dziś obowiązujące.

Co MateMatic wnosi do tego tematu

Tekst ustawy i AI Act w brzmieniu po zmianach z rozporządzenia 2026/1744 mamy w Repertorium, z oznaczeniem przepisów, które to rozporządzenie zmieniło. Na tym oparliśmy ten tekst: każdy powołany wyżej artykuł ustawy sprawdziliśmy w Dz.U. 2026 poz. 1003, a kwoty kar w tekście skonsolidowanym AI Act.

Zanim kancelaria napisze wniosek o opinię, musi wiedzieć, o co pytać. Darmowy skill AI Act - szybki triage w Boutique prowadzi przez zakazy, wysokie ryzyko, przejrzystość i rolę podmiotu, czyli przez te same cztery typy pytań, które podaje gov.pl.

Repertorium

Ustawa o systemach AI i AI Act w jednym źródle.

Konektor z prawem polskim i unijnym: tekst ustawy, AI Act po zmianach i odesłanie do dokumentu przy każdym wyniku.

Zobacz Repertorium →

Źródła

Interpretacje w tym materiale są stanowiskiem MateMatic i nie zastępują porady prawnej.